• چهارشنبه، ۱۵ مرداد ۱۳۹۹
  • الأربعاء، 15 ذو الحجة 1441
  • Wednesday, 5 August 2020

 آيا خوارج در جهان معاصر موجود هستند؟ در كجا و چه مقدار؟ و در صورت نبودن، چه قرنى از بين رفته‏ اند؟

 آيا خوارج در جهان معاصر موجود هستند؟ در كجا و چه مقدار؟ و در صورت نبودن، چه قرنى از بين رفته‏ اند؟

پاسخ : هر كس بر امام حقى كه جماعت مردم اتفاق بر او دارند، خروج كند خارجى محسوب می ‏شود. امير المؤمنين‏ عليه السلام پيشواى بر حقى بود كه بر امامت او اتفاق صورت گرفت و خوارج در زمان او به وجود آمدند. [1]
خوارج در سال 37 هجرى، عليه حكومت حضرت على ‏عليه السلام شورش كردند. حضرت على‏ عليه السلام با جمعيت 12 هزار نفره خوارج صحبت كرد و 8 هزار نفر از آنان توبه كردند و كنار كشيدند. از 4 هزار نفرى كه به جنگ آمدند، ده نفر زنده ماند، لكن رسوبات تفكر خارجى‏ گرى بر جاى ماند. [2] سپس به فرقه‏ هاى متعددى تبديل شدند كه مهم‏ترين آنها عبارت است از: محكمه، ازارقه، بخدات، بيهيه عجارده، ثعالبه، اباضيه و صفريه. در ارزيابى وضعيت خوارج در جهان معاصر بايد گفت: نسل اول اين فرقه، جناح افراطى مذهبى و بعداً سياسى در تاريخ اسلام محسوب می ‏شود كه مصداق معروف آنان ازارقه بودند. اين گروه هماهنگ با خوارج عمان و ميامه، گروهى حدود بيست هزار نفر را تشكيل دادند و اهواز، فارس و كرمان را تصرف كردند و در منطقه دولاب اهواز بر فرستاده ‏هاى ابن زبير پيروز شدند. ابن زبير از مهلّب بن ابى صفره براى سركوب ازارقه كمك خواست. سرانجام ازارقه گريختند. يكى بعد از ديگرى را به عنوان امير بيعت كردند. درگيرى با خوارج 19 سال ادامه يافت. در زمان حجاج بن ازارقه اختلاف شد، قدرت به دست قطرى افتاد. وى به دست فرستاده حجاج كشته شد و بقيه آن‏ها را هم كه به قومس گريخته بودند، فرستاده حجاج كشت و بدينسان خوارج ازارقه نابود شدند. [3]
نسل بعدى خوارج، فرقه اباضيه – پيروان عبدالله بن اباض تميمی – بودند. وى از خوارج افراطى كناره گرفت و راه اعتدال را پيش گرفت. گفته‏ اند سبب اعتدال او ظاهراً سازش وى با عبدالملك بن مروان و همراهى با وى بر ضد عبدالله بن زبير بود. اين گروه در زمان حكومت عمر بن عبدالعزيز، در بصره يك مركز علمی تأسيس كرد كه طلاب خوارج براى تحصيل به آن جا می ‏آمدند. مراكزى از جماعت‏هاى آن قوم در كوفه، حجاز، حضر موت، يمن و عمان ايجاد گشت. از پايان قرن اول هجرى، خوارج عمان رنگ اباضى پيدا كردند. اباضيه در ليبى و الجزاير نيز تشكيل حكومت دادند. دولت آنان در ليبى بيش از سه سال (144 – 141 ه ق) دوام نيافت. عبدالله بن رستم نيز دولت بنى رستم را در شمال آفريقا تأسيس كرد كه حدود 150 سال (296 – 144 ه . ق) دوام يافت. مركز آن شهر قاهرت در الجزاير، يكى از مراكز مهم اباضى بود. الجزاير، جبال اوراس، نصف تونس جنوبى و اكثر ليبى جزء قلرو حكومت آنان بود. آنان اكنون در مناطق مختلف دنياى اسلام سكونت دارند.
مركز عمده آنان كشور عمان است كه عقايد اباضيه را به عنوان مذهب رسمی كشور پذيرفته است. گروه ‏هايى از اباضيه در زنگبار (بخشى از تانزانيا)، صحراى بزرگ آفريقا، بويژه سرزمين ميزاب در الجزاير، كوه نفوسه در ليبى و جزيره جربه در تونس سكونت دارند. [4]”

پاورقي
“[1] الموسوعة المسيرة فى الاديان و المذاهب المعاصرة، مانع بن حماد الجهنى، ج 2، ص 1053.
[2] الفرق بين الفرق، بغدادى، ص 78.
[3] تاريخ اديان مذاهب جهان، مبلغى آبادانى، ج 3، ص 1262 – 1260.
[4] فرق و مذاهب كلامی ، ربانى گلپايگانى، ص 287 – 286.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code