• چهارشنبه، ۸ بهمن ۱۳۹۹
  • الأربعاء، 13 جماد ثاني 1442
  • Wednesday, 27 January 2021

وضو و غسل چه حكمتى دارد؟

وضو و غسل چه حكمتى دارد؟

پاسخ : براى پاسخ به اين پرسش ابتدا بايد به نكات زير توجه كرد:
1- در اين نكته ترديدى نيست كه تعاليم اسلام و قوانين الهى، حاوى حكمتها و اسرارى است كه انسان با معلومات محدود خويش قادر به شناخت تمام جزييات، مصلحتها و حكمتهاى آن نيست زيرا احكام نورانى اسلام از علم و دانش بى‏پايان ذات اقدس الهى سرچشمه گرفته است و تمام آگاهيهاى انسان در برابر علم بيكران خداوند متعال چون قطره در برابر درياست.
بر همين اساس عالمان و انديشمندان اسلامی معتقدند: احكام حيات بخش و دستورهاى سعادت آفرين دينى تابع مصالح و مفاسد واقعى است و ذات اقدس الهى، هيچ حكمی را بدون مصلحت و حكمت صادر نفرموده است، چنانكه امام رضاعليه السلام در اين باره می ‏فرمايد: «اِنّا وجدنا كُلُّ ما احل اللَّه تبارك و تعالى ففيه صلاح العباد و بقائهم و لهم اليه الحاجة التى لا يستغنون عنها و وجدنا المحرم من الاشياء لا حاجة للعباد اليه و وجدنا مفسداً داعياً الى الفناء و الهلاك»؛ [1] هر آن چه را كه خداوند حلال نموده است به واسطه مصلحت، بقا و نياز مردم می ‏باشد و هر چيزى را كه حرام نموده بدان جهت است كه مردم، به آن احتياج نداشته و ضرر، نابودى و هلاكت آنان در آن است.
2- در مقوله فلسفه احكام به دو اصل می ‏توان اشاره كرد:
الف) دسته‏اى از احكام وجود دارد كه در قرآن مجيد، سنت نبوى و سخنان ائمه‏ عليهم السلام به فوايد و اسرار آنها اشاره شده است به عنوان نمونه خداوند سبحان در قرآن كريم می ‏فرمايد: «اقم الصلاة اِنَّ الصلاة تنهى عن الفحشاء و المنكر»؛ نماز را به پاى دار زيرا نماز باز دارنده انسان از بديها و زشتي هاست. [2] و يا در حديثى از امام رضاعليه السلام نقل شده است كه فرمود: «اِن علة الزكوة مِنْ اَجل قوت الفقرا و تحصين اموال الاغنياء»؛ سبب تشريع زكات برطرف شدن نيازمنديهاى تهيدستان و محفوظ ماندن اموال توانگران است. [3]
حكمت برخى از قوانين الهى از نظر علم و خرد به طور قطع و يقين ثابت شده است. البته ممكن است كه علت تام و همه حقيقت آن روشن شده باشد چنان كه اينك اثرات زيان بار مشروبات الكلى مشخص شده و يا در مورد گوشت خوك گفته می ‏شود از نظر بهداشتى داراى ميكروب برتوليسم بوده و در بدن انسان ايجاد مسموميت می ‏كند.
اما در پاسخ به پرسش ياد شده بايد گفت: وضو و غسل هم داراى فوايد بهداشتى است و هم از نظر اخلاقى ومعنوى براى انسان سودمند است. از اين رو با قصد قربت و براى خدا انجام می ‏شود. اين اعمال اثر تربيتى نيز دارد زيرا مفهوم آن اين است كه از سر تا قدم براى اطاعت خدا گام بر می ‏داريم. در روايتى از امام رضاعليه السلام نقل شده كه فرمود: «انما امر بالوضوء و بدأ به لان يكون العبد طاهراً اذ اقام بين يدى الجبار عند مناجاته اياه مطيعاً له فيما امره نقياً من الادناس و النجاسة مع ما فيه من ذهاب الكسل و طرد النعاس و تزكية الفواد للقيام بين يدى الجبار»؛ براى اين دستور وضو داده شد كه آغاز عبادت با آن است و بندگان وقتى كه در پيشگاه خدا می ‏ايستند و با او مناجات می ‏كنند پاك باشند و دستورهاى او را به كار بندند و از آلودگي ها و پليدي ها بركنار شوند علاوه بر اين وضو سبب می ‏شود كه آثار خواب و كسالت از انسان دور شود و قلب او براى قيام در محضر خداوند نور و صفا يابد. [4]
غسل نيز به مانند وضو داراى فوايد بهداشتى، اخلاقى و معنوى می ‏باشد، طبق تحقيقات دانشمندان اين موضوع ثابت شده كه از جمله امورى كه می ‏تواند اعصاب سمپاتيك را به كار وادار و تعادل از دست رفته را تأمين كند تماس آب با بدن انسان است. شايد از همين روست كه در شرع مطهر تأكيد شده كه بر اثر تماس آب با بدن، تعادل كامل در سراسر بدن برقرار گردد. در روايتى امام رضاعليه السلام فرمود: «اِنَّ الجنابة مِن كل جسده فلذلك وجب عليه تطهير جسده كله»؛ جنابت از تمام بدن بيرون می ‏آيد و لذا بايد تمام بدن را شست. [5] از نظر اخلاقى و معنوى غسل نوعى عبادت و پرستش به حساب می ‏آيد كه اگر بدون نيت قربت و اطاعت فرمان الهى انجام گيرد باطل است. بنابراين غسل جنابت هم شستشوى جسم است و هم به جهت لزوم قصد قربت در آن، شستشوى جان است و چنين است كه در غسل روح به سوى خدا و معنويت و در غسل جسم به سوى پاكى و نشاط سوق می ‏يابيم. [6]”

پاورقي
“[1] علل الشرايع، ج 1، ص 93.
[2] عنكبوت، آيه 65.
[3] علل الشرايع، ص 369، ح 3.
[4] وسايل الشيعه، ج 1، ص 257.
[5] همان، ج 1 ص 466.
[6] تفسير نمونه، ج 6، ص 295.”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code